środa

2

Wrzesień 2015

dr Henryk Borko

foto

Kenijskie wyzwania

Data publikacji: 24 czerwca 2015

Kenia jest regionalnym ośrodkiem finansowym i handlowym w Afryce Wschodniej z 45 mln liczbą ludności. Problemy z korupcją i niewystarczające inwestycje w infrastrukturę niekorzystnie wpływają na jej rozwój i konkurencyjność. W 2014 r. spowolnienie gospodarcze nadal się utrzymywało. (więcej…)

foto

Polityka, zbrojenia i kryzys

Data publikacji: 1 czerwca 2015

Globalizacja w wielu aspektach wzmocniła przedsiębiorstwa branży obronnej, umożliwiając międzynarodową działalność. Obecnie duża liczba firm poszukuje częściej kontraktów na rynkach zagranicznych, niż opiera się na popycie wewnętrznym. Wpływ na konsolidację przemysłu zbrojeniowego (zwłaszcza w Europie) miał spadek zamówień w latach 90. połączony ze zmniejszeniem wydatków na obronę oraz rozwój kosztownych technologii. (więcej…)

foto

Kto zarabia na konfliktach zbrojnych?

Data publikacji: 28 kwietnia 2015

Dlaczego istnieje prawidłowość między wojną a pokojem? Czy co kilka lat musi odbyć się wojna, bo straci na tym gospodarka światowa? Czy istnieje ktoś bądź grupa ludzi trzymających rękę nad datami i powodami odbywania sie konfliktów? Czy pieniądze z wojen idą do prywatnych kieszeni? Skoro Amerykanie regularnie uczestniczą w konfliktach zbrojnych w różnych częściach świata, wydając na nie astronomiczne sumy, to znaczy, że musi im się to opłacać. I na pewno nie chodzi tu o satysfakcję, że komuś pomogli – bo czy tak się zdarza? (więcej…)

foto

Cienie i blaski litewskiej gospodarki

Data publikacji: 13 kwietnia 2015

Statystyka sobie, politycy sobie. Poglądy i dane z gospodarki litewskiej nie idą w parze. Litwa – jak twierdzą tamtejsi politycy – przez kolejny rok nie poradzi sobie z ograniczeniem wydatków publicznych. Chodzi głównie o zbędne wydatki na nadmiernie rozbudowany aparat administracji publicznej. Litwa bowiem w okresie kryzysu nie miała, jak na przykład Estonia, rezerw finansowych potrzebnych na walkę z recesją. (więcej…)

Czas na Chiny?

Data publikacji: 1 kwietnia 2015

Międzynarodowy Fundusz Walutowy w swojej ocenie wysunął Chiny na pierwsze miejsce na świecie pod względem PKB w zakresie zdolności nabywczej. USA, które trzymały palmę pierwszeństwa przez półtora wieku, spadły na drugie miejsce. Okazuje się, że zgodnie z oceną Międzynarodowego Funduszu Walutowego rozmiar chińskiego PKB w zakresie zdolności nabywczej w 2014 r. wyniósł 17,6 tryliona dolarów. (więcej…)

Inwestycyjny Kazachstan

Data publikacji: 25 marca 2015

To nie rynek rosyjski, tylko kazachski przyciąga najwięcej inwestycji chińskich. Wzrost zagranicznych inwestycji bezpośrednich Chin (ZIB) – z 11,02 mld dol. do 24,67 mld dol. w latach 2009–2013 – nie rozkłada się równomiernie na gospodarki Rosji, Białorusi i Kazachstanu. Okazuje się, że najbardziej atrakcyjny jest ten ostatni. 91,5 proc. z 24,67 mld dol. (czyli 22,57 mld) skierowano na rynek kazachski.

Chińczycy zainwestowali ponad 15,8 mld dol. tylko w wydobycie ropy i gazu ze złóż kazachskich – sieci gazowe ok. 6,1 mld dol., pozostałe kwoty to: sektor naftowy, bankowy i sieci stacji paliwowych. Dla porównania chińskie inwestycje w wydobycie ropy i gazu z rosyjskich złóż to tylko ok. 1,4 mld dol., w dalszej kolejności wydobycie metali kolorowych – ok. 214 mln dol., huty szkła – 200 mln i sektor bankowy – 100 mln. W przypadku Białorusi Chińczycy zainwestowali ok. 90 mln dol. w sektor hotelarski.

Ekspansja atrakcyjnego rynku

Chińskie ZIB w Kazachstanie stają się ważnym elementem ekonomicznej ekspansji w Azji Centralnej. Realizowane projekty dotyczą sektora paliwowego, zwłaszcza wydobycia ropy i gazu. Mimo podwojenia chińskich inwestycji w 2014 r. w gospodarkę Rosji (z 594 mln dol. w 2013 r. do 1,192 mld dol. w 2014 r.), nie można porównywać ich z inwestycjami w gospodarkę Kazachstanu. Jednym z powodów był z pewnością utrudniony dostęp do aktywów rosyjskich kampanii naftowych w latach 90. poprzedniego wieku. Obecnie chińskie firmy są gotowe na finansowanie wielu projektów w Rosji, pod warunkiem wejścia do organów zarządzania projektem i rozliczeń w juanach. W ujęciu realnym Rosja jest potrzebna Chinom jako dostawca ropy, gazu, a zwłaszcza z uwagi na posiadanie licznych areałów.

Dlaczego rynek Kazachstanu jest atrakcyjniejszy od rosyjskiego czy białoruskiego? Według Doing Business 2015 r. decydują o tym zwłaszcza ułatwienia w zakresie ochrony inwestycji zagranicznych – Kazachstan zajmuje pod tym względem szóste miejsce wśród gospodarek Europy Środkowo-Wschodniej i Azji Środkowej (Rosja – 22., a Białoruś – 21. miejsce). Dzieje się tak również za sprawą uproszczeń w systemie podatkowym – Kazachstan zajmuje pod tym względem drugie miejsce (na pierwszym miejscu znajduje się Macedonia, Rosja – 10., Białoruś – 14.).

Cel – pozyskać inwestycje

Jak wskazują opracowania Ministerstwa Gospodarki RP, postrzegającego Kazachstan jako ważnego partnera gospodarczego – kraj ten jest wśród pierwszej piątki z krajów WNP, z którym utrzymujemy największą wymianę handlową. Biorąc pod uwagę wyniki handlu za dziewięć miesięcy 2014 r., Kazachstan był odpowiednio 43. i 26. partnerem handlowym Polski na 250 krajów i terytoriów zależnych, z którymi prowadzimy wymianę handlową.

Kazachstan nie tylko zapatruje się na inwestorów z Chin. W celu zwiększenia napływu inwestycji zagranicznych w czerwcu 2014 r. Ministerstwo Przemysłu i Nowych Technologii Kazachstanu przyjęło nowe uregulowania, które mają zachęcać zagraniczne podmioty do inwestowania w tym kraju. Nowe rozwiązania przewidują następujące preferencje dla nowych projektów inwestycyjnych realizowanych w Kazachstanie (preferencje te są szczegółowo określane w tzw. kontrakcie inwestycyjnym zawieranym pomiędzy inwestorem a Komitetem ds. Inwestycji Ministerstwa ds. Inwestycji i Rozwoju Kazachstanu):

• zwolnienia z korporacyjnego podatku dochodowego na okres do 10 lat;

• zwolnienia z podatku gruntowego na okres do 10 lat;

• zwolnienia z podatku od nieruchomości na okres do ośmiu lat od daty oddania do użytku przedmiotu inwestycji, np. zakładu produkcyjnego (przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do nieruchomości, które były oddane do eksploatacji po raz pierwszy);

• zwrotu do 30 proc. kosztów poniesionych na prace budowlane, wykończeniowe i zakup sprzętu po pełnym uruchomieniu zakładu na podstawie dokumentów potwierdzających;

• zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwoleń na pracę dla pracowników podmiotu nadzorującego realizację projektu inwestycyjnego, jak również dla jego podwykonawców w sferze działalności badawczej i projektowej, usług inżynieryjnych i prac budowlanych (z powyższego zwolnienia można korzystać do jednego roku od momentu oddania inwestycji do użytkowania, listę profesji oraz liczbę pracowników zagranicznych określa się szczegółowo w kontrakcie inwestycyjnym);

• niezmienności zasad wyżej wymienionych zwolnień podatkowych oraz prawa do zatrudniania zagranicznych pracowników bez potrzeby ubiegania się o pozwolenie na pracę;

• współpracy z Komitetem ds. Inwestycji na zasadzie „jednego okna” (inwestor składa wniosek wraz z odpowiednimi dokumentami i za jego pośrednictwem negocjuje warunki umowy inwestycyjnej);

• uproszczonej procedury zakupu gruntów pod inwestycje;

• wsparcia przez Komitet ds. Inwestycji w zabezpieczeniu gwarancji realizacji zamówień przez firmy państwowe;

• zwolnienie z podatków celnych przy wwozie na terytorium RK maszyn i części zapasowych na okres realizacji projektu inwestycyjnego.

Jakie warunki trzeba spełnić?

Powyższe preferencje inwestycyjne mogą być przyznane po spełnieniu następujących warunków:

• projekt inwestycyjny będzie realizowany przez nowo utworzony podmiot prawny – status taki • posiadać będą podmioty, które: będą zarejestrowane nie wcześniej niż rok od daty złożenia wniosku o otrzymanie preferencji inwestycyjnych, zakres ich działalności pokrywać się będzie z wykazem priorytetowych działalności określonych dla realizacji danego projektu (wykaz takich rodzajów działalności określany będzie przez rząd i będzie mógł być zmieniony maksymalnie raz na rok, do wykazu tego nie będą mogły zostać włączone: branża hazardowa, wydobycie surowców mineralnych oraz produkcja towarów akcyzowych za wyjątkiem pojazdów mechanicznych o pojemności silnika powyżej 3 000 cm3 oprócz autobusów, mikrobusów i trolejbusów), a projekt realizowany będzie w ramach jednego kontraktu inwestycyjnego;

inwestor przeznaczy na projekt inwestycyjny nie mniej niż ok. 20 mln dol.;

• dany nowo utworzony podmiot prawny nie będzie: prowadził działalności na terenie specjalnych stref ekonomicznych, nie będzie spółką akcyjną z udziałem kapitału państwowego, nie będzie autonomiczną organizacją edukacyjną;

bezpośrednim źródłem lub zabezpieczeniem finansowania danej inwestycji nie będą środki budżetu Kazachstanu;

• działalność inwestycyjna nie będzie wykonywana na podstawie umowy koncesyjnej;

• dana działalność nie będzie podlegała subsydiowaniu przez rząd Kazachstanu.

Nowe ułatwienia

W celu ułatwienia przyjazdów dla przedsiębiorców od 15 lipca 2014 r. Kazachstan wprowadził tymczasowo, na okres co najmniej roku, ruch bezwizowy dla obywateli 10 krajów – największych inwestorów zagranicznych w tym państwie (USA, Holandia, Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Włochy, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Malezja, Korea Południowa i Japonia). Rozwiązanie to obejmuje posiadaczy wszystkich rodzajów paszportów wydawanych przez ww. kraje, których obywatele mogą wjeżdżać i przebywać na terytorium Kazachstanu do 15 dni od momentu przekroczenia granicy, niezależnie od celu wizyty. Obywatele Polscy udający się do Kazachstanu, niezależnie od celu wizyty, muszą posiadać stosowną wizę, z wyjątkiem posiadaczy paszportów dyplomatycznych.

Powołano także Rzecznika Inwestycyjnego (Ombudsmana), który jest wyznaczany przez rząd Kazachstanu i którego głównymi zadaniami są pomoc i ochrona praw inwestorów na terytorium tego kraju.

Realizowana obecnie polityka gospodarcza jest ukierunkowana na przyciągnięcie inwestorów zagranicznych i zwiększenie produkcji krajowej w celu zastąpienia nią produkcji importowanej.

Autor jest rektorem Warszawskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej. W latach 2000–2006 ekspert ds. rynków wschodnich UNIDO ONZ

foto

Białoruska gospodarka w cieniu wyborów

Data publikacji: 9 marca 2015

Kolejne miliardy dolarów, pozyskiwane z rąk Kremla, mogą nie wystarczyć gospodarce Białorusi w roku wyborów prezydenckich. Nowi ministrowie i bank narodowy nie mieli jeszcze czasu na podjęcie jakichkolwiek kroków, które pozwoliłyby wyciągać wnioski, co do kierunku, w którym podąży gospodarka w tym roku. (więcej…)

Europejski Bank Centralny będzie walczył z deflacją

Data publikacji: 17 lutego 2015

Nie tylko rubel rosyjski, lecz także czeska korona, węgierski forint i polski złoty tracą na wartości na tle ogólnej tendencji spadku cen ropy naftowej i sytuacji związanej z sankcjami antyrosyjskimi. Przyczyny spadku kursu rubla rosyjskiego i walut europejskich są różne. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że to Bank Centralny Federacji Rosyjskiej usiłuje wesprzeć rubla za pomocą interwencji walutowych. Jaka jest reakcja banków centralnych Polski, Czech, Węgier? (więcej…)