poniedziałek

24

Listopad 2014

Czym skorupka nasiąknie za młodu, tym na starość trąci

Autor: Marta Gaj

Data publikacji: 18 grudnia 2013

Kształcenie dzieci, a następnie młodzieży w zakresie sztuki powinno być priorytetem na każdym etapie edukacji. Podejmując to wyzwanie, możemy być pewni, że owocem starań instytucji kultury, nauczycieli i rodziców stanie się wykształcenie wrażliwych, kreatywnych i radzących sobie na rynku pracy obywateli, a także całych generacji ludzi mądrze dbających o dziedzictwo kulturowe, jakie otrzymują w spadku od wcześniejszych pokoleń.

Koncentrując się na rozwoju jednostki, dziecka, które niebawem stanie przed ważnymi wyzwaniami edukacyjnymi, jak wybór kierunku studiów, a w konsekwencji przyszłej pracy, warto pamiętać, że jego „prywatny kapitał” wrażliwości, czyli zbiór doświadczeń sztuki i kultury otrzymany w dzieciństwie, będzie miał nie mniejszy wpływ na jego przyszłe życie zawodowe, co dyplomy i przyswojona wiedza. Jak wskazuje Lisa Phillips, amerykańska badaczka rozwoju edukacji kulturalnej, autorka bloga the Artistic Edge, wciąż zapominana się, jak ważne jest kształcenie w zakresie sztuk plastycznych. Cały czas jest ono ograniczane kosztem przedmiotów ścisłych – fizyki, matematyki, techniki czy inżynierii, tzw. STEM (science, math, technology, engineering), których ważność akcentuje się w sposób obsesyjny. Philips podkreśla znaczenie, jakie dla budowania kariery zawodowej ma rozwijanie od najmłodszych lat kreatywności. Jej zdaniem, generowane przez instytucje kultury możliwości twórczego spotkania dziecka ze sztuką mogą wpłynąć na przeniesienie akcentu ze STEM na STEAM (science, math, technology, ART, engineering), gdzie sztuka stanowi nieodzowne uzupełnienie procesu kształcenia.

Edukacja w praktyce

Zajęcia prowadzone w tym roku w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury w ramach wakacyjnej oferty edukacyjnej „Cztery żywioły sztuki” miały pokazać, że treści obecne w nowożytnych grafikach odnaleźć można w każdej epoce czy przestrzeni. Dzieci, które zawitały do MCK, koncentrując się na motywach roślinnych, odkrywały mnogość szczegółów obecnych w grafikach. Następnie mali goście galerii sadzili prawdziwe kwiaty w dowolnie przez nich wybranych przedmiotach – butach, koszach, garnkach, szufladach. Rozpoznawanie gatunków kwiatów obecnych w grafikach np. Albrechta Dürera czy Rembrandta van Rijn, przerodziło się w namacalny kontakt z botaniką, gdyż w trakcie zajęć najmłodsi poznawali polskie oraz łacińskie nazwy tych roślin. Taki zastrzyk wiedzy z zakresu sztuki, nauk przyrodniczych i języka, zaaplikowany w formie radosnej, spontanicznej zabawy, która równocześnie uczy koncentracji, organizacji oraz planowania, to sposób na otwarcie nowych możliwości wielostronnego odbioru świata, zarówno teraz, jak i w przyszłości małego człowieka.

Wyrazić siebie w twórczości

Trzeba też pamiętać o wartości wielozmysłowego odbierania sztuki. Do dziś pamiętam zajęcia dla maluchów „Smykowe granie” w krakowskiej Filharmonii, podczas których jedno z dzieci poprosiło o kartkę i kredki, bo „musi namalować ten śmieszny dźwięk”. Co może być lepszym dowodem na istnienie naturalnej potrzeby dziecka do wyrażania bodźców estetycznych we wszelki dostępny, nieograniczony sposób? Biorąc pod uwagę fakt, że dla dziecka najistotniejsze jest otrzymanie od dorosłego narzędzi twórczych, które pozwolą mu wyrażać przeżycia estetycznie, nie wolno zapominać, że wielkie edukacyjne cele można osiągnąć za pomocą prostych środków.

Ważny obecnie problem edukacji ekologicznej, a szczególnie pojęcia takie jak recykling oraz reusing, może być znakomicie wprzęgnięty przez instytucje kultury do kształcenia z zakresu sztuki. Zajęcia artystyczne, podczas których nacisk położony jest na odpowiedzialność ekologiczną, obecne są w programie zajęć edukacyjnych MCK już od dwóch lat. W ramach Eko Ferii, dzieci uczęszczają na zajęcia architektoniczne, gdzie uczą się konstruować makiety domów za pomocą materiałów wtórnych. Podobne działania podejmowane są przez Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie (MOCAK) czy krakowski Bunkier Sztuki.

Jak kształtować kreatywność najmłodszych?

Doświadczenie wielu polskich instytucji kultury – muzeów, galerii, bibliotek, teatrów, filharmonii i innych ośrodków pokazuje, że nawet trudne, poważne i często określane jako „skomplikowane” treści można przekazać dziecku w formie mądrej, merytorycznej zabawy. Warto jednak pamiętać, że pierwszym założeniem powinno być edukowanie z zakresu sztuki w kontekście wiedzy o świecie, w możliwie szerokim zakresie. Bo czym innym jest sztuka, jak nie wypadkową zdarzeń, dziedzin i problemów zahaczających o każdą z nauk?

Nauka za młodu, efekt na całe życie

Wychodząc z założenia, że poznawane przez dzieci treści powinny być podane w sposób prosty i lekki, nie wolno zapominać, że profesjonalne przygotowanie oferty wzmocni wartość takich zajęć i utrwali przekaz. Stąd duża potrzeba zaangażowania specjalistów z danej dziedziny sztuki, aby młodzi odbiorcy czuli, że traktowani są w sposób poważny. Spotkania z artystami, dziennikarzami, aktorami, muzykami, którzy dla dziecka mogą jawić się jako osoby „z dorosłego”, czasem niedostępnego świata, uczą pewności siebie i rzetelności popartej autorytetem eksperta. Konfrontacja dziecka i osób profesjonalnie zajmujących się np. grafiką warsztatową, kaligrafią czy fotografią, daje wspaniałe rezultaty edukacyjne i z całą pewnością zapada dziecku w pamięć na długie lata.

Dotrzeć do dzieci, przez rodziców

Patrząc na rozwój edukacji kulturalnej w Polsce w postaci nowych projektów edukacyjnych, konferencji, spotkań edukacyjnych, artykułów, a także publikacji książkowych i blogów, można stwierdzić, że wypracowanie wysokich standardów w zakresie edukacji kulturalnej nastąpiło nadzwyczaj sprawnie. Teraz trzeba wszelkimi sposobami dążyć do tego, aby oferty te dotarły do dorosłych, którzy decydują o sposobie spędzania czasu przez dzieci i ich edukacji, a więc zarówno nauczycieli, jak rodziców i opiekunów.

Autorka jest historykiem sztuki; opiekuje się programem edukacyjnym w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


9 × dwa =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>